- Cefnogaeth Innovate UK trwy cyllid: Arloeswyr newydd & Ymchwil a Datblygu Cydweithredol
Astudiaeth achos: Trosi gwlân Cymreig yn gynhwysion porthiant cynaliadwy ar gyfer dyfodol ffermio
Mae LanoTech Ltd yn datblygu cynhwysyn porthiant arloesol sy'n trawsnewid gwlân defaid Prydeinig mewn i adnodd gwerthfawr ar gyfer amaethyddiaeth. Gyda chefnogaeth Innovate UK, mae'r cwmni'n mynd i'r afael â dau her bwysig sy'n wynebu ffermio yng Nghymru: gwerth isel gwlân a dibyniaeth y DU ar frasterau porthiant wedi'u mewnforio megis soia ac olew palmwydd.
I lawer o ffermwyr ucheldir, mae gwerth gwlân yn is na chost ei gneifio, gan greu baich economaidd gwirioneddol. Ar yr un pryd, mae'r DU yn mewnforio symiau mawr o gynhwysion porthiant sy'n niweidiol i'r amgylchedd, gan ddibynnu ar gadwyni cyflenwi byd-eang hir ac yn agored i anwadalrwydd prisiau.
Mae Clodagh Weingart, sylfaenydd a rheolwr gyfarwyddwr LanoTech, yn disgrifio arloesedd y cwmni fel "datrys dau broblem gydag un ateb". Mae LanoTech yn cynhyrchu lanolin gradd porthiant o'r saim naturiol a geir ym mhob gwlân defaid Prydeinig. Mae gan lanolin ddwysedd egni uwch na soia yn naturiol, gan ei wneud yn addas i'w ddefnyddio mewn porthiant anifeiliaid monogastrig. Mae dull cylchol LanoTech yn adfer gwerth i sgil-gynnyrch nad yw'n cael ei ddefnyddio'n ddigonol mewn ffermio defaid.
Mae cefnogaeth Innovate UK wedi bod yn allweddol wrth symud y dechnoleg drwy wahanol gamau datblygu. Sefydlodd cyllid cynnar drwy raglen Arloeswyr Newydd ddichonoldeb technegol. Dilysodd cefnogaeth SBRI Llywodraeth Cymru dreuliadwyedd, y treial bwydo byw cyntaf, a chynnydd sylweddol ar y llwybr rheoleiddiol. Mae lanolin gradd porthiant LanoTech bellach wedi'i rhestru'n dros dro ar Gofrestr Deunyddiau Porthiant y DU.
Mae Clodagh Weingart yn esbonio bod "y gefnogaeth gan Innovate UK wedi ein galluogi i symud o syniad i gynhwysyn porthiant wedi'i ddilysu gyda llwybr clir i'r farchnad. Ni fyddai ein cyfradd eithriadol o gynnydd wedi digwydd hebddi."
Bydd cyllid presennol Innovate UK ar gyfer Ymchwil a Datblygu Cydweithredol yn cefnogi dau dreial anifeiliaid byw pellach, ym maes dyframaeth a dofednod yn y drefn honno. Cynhelir y treial dofednod yng Ngholeg Gwledig yr Alban (SRUC). Mae'r prosiect pum partner yn cynnwys LanoTech, Prifysgol Aberystwyth, Prifysgol Bangor, SRUC a Mentera Cyswllt ffermio, ac mae'n symud y dechnoleg tuag at arddangosiad masnachol.
Mae'r prosiect wedi'i gynllunio gyda defnydd gwledig mewn golwg. Bydd cyfleusterau mireinio lanolin yn cael eu sefydlu mewn rhanbarthau ffermio defaid ar draws Canolbarth a Gogledd Cymru, gan greu swyddi medrus mewn cemeg, peirianneg a gweithrediadau, tra'n darparu cyfleoedd incwm newydd i ffermydd ucheldir. Mae gweithgynhyrchwyr porthiant blaenllaw yn eistedd ar fwrdd cynghori LanoTech, gan ddarparu persbectif masnachol a sicrhau bod y cynnyrch yn bodloni gofynion y farchnad.
Mae effaith amgylcheddol yn ysgogwr craidd i'r prosiect. Mae disodli soia ac olew palmwydd wedi'u mewnforio â lanolin o Gymru yn cynnig potensial i leihau allyriadau carbon mewn amaethyddiaeth tra'n cryfhau cadwyni cyflenwi domestig. Mae mesur yr effaith hon drwy Asesiad Cylch Oes cyflawn yn ganlyniad allweddol i'r prosiect, ac yn gyfrifoldeb i Brifysgol Bangor.
Yn ei craidd, mae arloesedd LanoTech yn defnyddio gwlân Cymreig - sy'n nwydd gwerth isel ar hyn o bryd - fel deunydd crai ar gyfer cynhwysyn porthiant perfformiad uchel, a gynhyrchir yn lleol.
Ffeithiau'r prosiect
- Busnes: LanoTech Ltd
- Lleoliad: AberInnovation, Aberystwyth, Ceredigion
- Cefnogaeth Innovate UK: Arloeswyr newydd & Ymchwil a Datblygu Cydweithredol
- Ffocws: Cynhwysion porthiant cynaliadwy sy'n deillio o wlân defaid
- Prif arloesedd: Mireinio lanolin ar gyfer defnydd gradd porthiant
- Effaith ehangach: Lleihau dibyniaeth ar frasterau porthiant wedi'u mewnforio a chreu ffrydiau incwm newydd i ffermwyr
