Astudiaeth achos: Canfod clefyd yn gynharach i gefnogi buchesi gwartheg iachach
Mae Diagnostig Ltd, sydd wedi'i leoli yn M-SParc, Ynys Môn, yn datblygu dull diagnostig newydd i helpu ffermwyr i ganfod clefyd Johne mewn gwartheg yn gynharach a rheoli iechyd buchesi yn fwy effeithiol. Gyda chefnogaeth Innovate UK, mae'r prosiect yn canolbwyntio ar wella gwyliadwriaeth clefydau ar lefel fferm, gan ddiogelu cynhyrchiant a chefnogi cynaliadwyedd hirdymor y sector da byw.
Mae clefyd Johne, a achosir gan Mycobacterium avium is-rywogaeth paratuberculosis, yn glefyd heintus cronig sy'n datblygu'n araf ac sy'n bresennol mewn cyfran sylweddol o fuchesi gwartheg y DU. Er ei fod yn aml yn llai amlwg na chlefydau da byw eraill, gall clefyd Johne arwain at lai o gynnyrch llaeth, perfformiad cig eidion gwaeth a cholledion economaidd hirdymor. Mae dulliau diagnostig presennol yn gyfyngedig, gyda llawer o brofion ond yn canfod yr haint yn ddibynadwy ar gamau diweddarach, pan fo anifeiliaid eisoes yn dangos symptomau ac wedi cyfrannu at ledaenu'r clefyd.
Mae prosiect Diagnostig, a gefnogir gan Innovate UK, yn mynd i'r afael â'r her hon drwy werthuso prawf diagnostig newydd seiliedig ar waed sydd wedi'i gynllunio i ganfod clefyd Johne yn gynharach na dulliau presennol. Mae'r dechnoleg yn defnyddio set unigryw o foleciwlau synthetig perchnogol sy'n efelychu cydrannau o wal gell y bacteria, gan alluogi canfod yr haint heb ymyrraeth gan frechu ar gyfer clefyd Johne na thwbercwlosis gwartheg.
Gan weithio'n agos gyda ffermwyr a milfeddygon lleol, mae'r prosiect yn cynnal astudiaethau amser real gan ddefnyddio gwartheg o fuchesi yng Ngogledd Cymru. Mae samplau'n cael eu profi gan ddefnyddio prawf Diagnostig a'u cymharu â phrofion serolegol masnachol sefydledig a dulliau sy'n seiliedig ar PCR. Mae'r gwerthusiad ochr yn ochr hwn wedi'i gynllunio i gynhyrchu tystiolaeth gadarn ar berfformiad, cywirdeb a gwerth ymarferol ar gyfer gwneud penderfyniadau ar y fferm.
Mae cefnogaeth Innovate UK wedi galluogi Diagnostig i ddilysu'r dechnoleg o dan amodau byd go iawn a dangos ei photensial i drawsnewid y ffordd y mae clefyd Johne yn cael ei reoli. Mae canfod yn gynharach yn galluogi ffermwyr i weithredu'n fwy targedig yn gynt, gan helpu i leihau lledaeniad y clefyd o fewn buchesi a chefnogi ymdrechion i gyflawni statws heb glefyd Johne. Mae hyn yn dod yn fwy a mwy pwysig wrth i gadwyni cyflenwi a manwerthwyr roi mwy o bwyslais ar reoli clefydau a sicrwydd iechyd buchesi.
Gan adeiladu ar y gwaith hwn, mae Diagnostig hefyd wedi sicrhau cyllid Ymchwil a Datblygu Cydweithredol gan Innovate UK ar gyfer HERALD (Health Enhancement through Rapid Assessment of Livestock Diseases). Bydd y rhaglen hon yn datblygu'r platfform diagnostig ymhellach ac yn archwilio ei gymhwysiad ehangach mewn gwyliadwriaeth clefydau da byw.
Drwy ddarparu offer mwy effeithiol i ffermwyr ar gyfer canfod clefyd yn gynnar, mae prosiectau Diagnostig a gefnogir gan Innovate UK yn cyfrannu at fuchesi iachach, gwell cynhyrchiant a mwy o wydnwch ar draws sector da byw Cymru.
Ffeithiau'r prosiect
- Busnes: Diagnostig Ltd
- Lleoliad: Ynys Môn
- Cefnogaeth Innovate UK: Cymorth Ariannol Lleiaf ac Ymchwil a Datblygu Cydweithredol
- Ffocws: Canfod clefyd Johne yn gynnar mewn gwartheg
- Prif arloesedd: Prawf diagnostig seiliedig ar waed newydd gan ddefnyddio moleciwlau synthetig perchnogol
- Effaith ehangach: Buchesi iachach, gwell cynhyrchiant a gwyliadwriaeth clefydau well
